Stel je een exclusieve sportwagen voor. Hij is gestroomlijnd, glanzend en gebouwd om de zwaarste races te winnen. Aan de buitenkant ziet hij er perfect uit. Mensen stoppen en staren als hij voorbijrijdt omdat hij eruitziet alsof hij 300 kilometer per uur kan halen. Maar diepp in de motor zit een verborgen probleem. De brandstofleiding - de pijp die benzine naar de motor voert - zit bijna volledig verstopt met drab. De auto kan nog steeds rijden, maar hij kan zijn topsnelheid niet bereiken. Als die drab zich blijft ophopen, zal de motor uiteindelijk helemaal ermee ophouden.
Stel je voor dat je over je favoriete hardlooppad rent. Je ademt zwaar en je benen voelen zwaar aan. Plotseling flitst er een hardloper met grijs haar en een vaste pas langs je heen. Het lijkt erop dat die dat tempo de hele dag vol kan houden. Het is tegenwoordig een vertrouwde aanblik: "master-atleten" van in de 60 en 70 die sneller en fitter zijn dan mensen die half zo oud zijn.
Veel mensen voelen een diepe angst wanneer ze de woorden "verstopte slagaders" horen. We denken vaak aan ons hart als het loodgieterswerk in een oud huis. We stellen ons voor dat de buizen na verloop van tijd vollopen met dikke smurrie. In deze simpele visie ben je gezond als de buizen schoon zijn. Als de buizen vol smurrie zitten, ben je in grote problemen. We gaan ervan uit dat mensen die veel sporten de schoonste buizen van allemaal hebben.
Een Coronary Artery Calcium (CAC)-scan is een snelle, pijnloze CT-scan — waarvoor geen contrastvloeistof nodig is — die de hoeveelheid gecalcificeerde, verharde plaque in de slagaders rond uw hart meet. Het resultaat is uw CAC-score.
Stel je voor dat je lichaam een reusachtige, drukke stad is. Om de stad te laten functioneren, is er één enorme hoofdwaterleiding nodig om energie en voorraden naar elk huis te vervoeren. In jouw lichaam is die "hoofdwaterleiding" een gigantische buis die de aorta wordt genoemd. Artsen noemen het het "grote bloedvat" omdat het de grootste en belangrijkste energieleiding in je systeem is.
Tientallen jaren lang deelden artsen en hardlopers een geruststellende overtuiging: als je marathons liep, was je hart kogelvrij. Dit stond bekend als de "Bassler-hypothese", het idee dat het voltooien van een race van 26 mijl je een "vrijuit-kaart" gaf tegen hart- en vaatziekten. Toen moderne hartscans echter verbeterden, kregen artsen te maken met een schok. Juist de mensen die het fitste ter wereld waren – levenslange marathonlopers en wielrenners – vertoonden vaak meer "roest" of ophoping in hun hartbuizen (slagaders) dan mensen die op de bank zaten.
De klinische beoordeling van coronaire arteriekalk (CAC) heeft de afgelopen drie decennia een paradigmashift ondergaan, waarbij het is geëvolueerd van een onderzoekshulpmiddel tot een centraal instrument bij cardiovasculaire risicostratificatie.
Het landschap van de preventieve cardiologie heeft een ingrijpende transformatie ondergaan door de opkomst van subklinische Beeldvorming, in het bijzonder de kwantificering van coronair kalk (CAC). Decennialang was de beoordeling van het cardiovasculaire risico bijna uitsluitend afhankelijk van probabilistische modellen die waren afgeleid van populatiebrede observationele gegevens.
Stel je voor dat je met je auto over een lange, rustige snelweg rijdt. Je voelt je veilig omdat je naar je dashboard kijkt. De benzinetank is vol, de motortemperatuur is in orde en er knipperen geen waarschuwingslampjes. Voor je gevoel is de auto perfect. Maar diep in de motor, uit het zicht, lekt er een heel klein brandstofleidingstukje of begint er een riem te rafelen. Je zou niet weten dat er een probleem is door alleen naar het dashboard te kijken. Je zou er pas achter komen als je zou stoppen, de motorkap zou opendoen en een monteur naar de daadwerkelijke onderdelen zou laten kijken.
De publicatie van de studie van Bergström et al. in het Journal of the American Medical Association (JAMA) op 9 november 2025 markeert een belangrijk moment in de overgang van populatiegebaseerde risicochatting naar geïndividualiseerde, ziektegebaseerde risicobeoordeling.¹ Deze observationele cohortstudie, uitgevoerd als onderdeel van de Swedish Cardiopulmonary Bioimage Study (SCAPIS), analyseerde 24.791 personen in de leeftijd van 50 tot 64 jaar zonder vastgestelde hart- en vaatziekten.
Stel je een man voor die John heet en net 60 is geworden. John voelt zich geweldig. Hij maakt wandelingen, eet zijn groenten en kan nog steeds meekomen met zijn kleinkinderen. Onlangs ging hij naar zijn huisarts voor een grote controle. De arts keek naar zijn dossiers, controleerde zijn bloeddruk en gaf hem een "normaal" rapport. Zijn tests lieten geen grote verstoppingen zien en zijn cholesterolwaarden zagen er "goed" uit. John verliet de praktijk met het gevoel dat hij het hart van een teenager had.
